Planety

Planeta [gr.] – ciało niebieskie o znacznej masie nie emitujące światła samodzielnie i zazwyczaj okrążające gwiazdę. Termin pochodzi od greckiego słowa πλανήτης, planētēs ("wędrowiec"), jakim starożytni astronomowie określali siedem jasnych ciał (Merkurego, Wenus, Marsa, Jowisza i Saturna, a także Słońce i Księżyc), poruszających się na niebie względem gwiazd. W czasach nowożytnych wykluczono z tego grona dwa ostatnie obiekty, a naturę planety przypisano Ziemi oraz odkrytemu Uranowi i Neptunowi.

Międzynarodowa Unia Astronomiczna (IAU) zakwestionowała status Plutona, którego orbita, budowa oraz rozmiary upodabniają do obiektów pasa Kuipera (KBO). 24 sierpnia 2006 roku, na międzynarodowej konferencji astronomicznej w Pradze, Międzynarodowa Unia Astronomiczna ustaliła ostateczną definicję planety. W związku z tym, Pluton ze względu na swoje rozmiary przestał być nazywany planetą (a został określony mianem planety karłowatej), a Układ Słoneczny ma 8 planet. Nowa definicja okazała się bardzo kontrowersyjna i część naukowców nie zgadza się z jej przyjęciem[1], ponieważ decyzje IAU są jedynie rekomendacjami, a nie obowiązującym prawem.

Inna definicja, która nie została zaakceptowana na wyżej wymienionej konferencji, mówiła, że za "planetę" uważa się ciało niebieskie o masie wystarczającej na to, aby pod wpływem własnej grawitacji przyjęło mniej więcej kulisty kształt i obiegające gwiazdę centralną, a nie będące gwiazdą lub księżycem.

Według tej definicji za planety mogły być uznane jeszcze przynajmniej trzy ciała niebieskie: Charon, Ceres i Eris.

Planety Układu Słonecznego

Osiem planet Układu Słonecznego wg rosnącej odległości od Słońca to: Merkury, Wenus, Ziemia, Mars (wewnętrzne planety skaliste) oraz Jowisz, Saturn, Uran, Neptun (zewnętrzne gazowe olbrzymy). Czasami jako planetę błędnie określa się również większy od Plutona obiekt transneptunowy Eris (nieoficjalnie znany jako Xena).

Przez kilkadziesiąt lat XIX w. do planet zaliczane były cztery jako pierwsze odkryte planetoidy: Ceres, Pallas, Juno i Westa.

Nazwy wszystkich planet za wyjątkiem Ziemi i Urana pochodzą od imion rzymskich bogów. Nazwy te są uniwersalne w niemal całym zachodnim świecie, choć w niektórych nieeuropejskich językach, jak np. chiński, używa się innych. Wyjątkiem jest też Grecja, gdzie funkcjonują imiona bóstw greckich – Hermes (zastępuje Merkurego), Afrodyta (Wenus), Gaja (Ziemia), Ares (Mars), Zeus (Jowisz), Kronos (Saturn), Uranos (Uran), Posejdon (Neptun). W odniesieniu do Plutona (który długo był uznawany za planetę) nie używa się jednak nazwy Hades. Również nazwy większości księżyców pochodzą od imion postaci z klasycznej mitologii.